ISO 9001:2000 kavramını daha önce duymayanları bir kenara koyacak olursak işletme sahipleri bugünlerde ya bu sistemi şirketine kur(dur)up belgesini almış yada bu işin maliyetlerini ve faydalarını terazide tartarak karar vermeye çalışmakta.

ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi’ni başarıyla uygulayan ve bunu ispatlayan kuruluşlara verilen sertifika ülkemizde maalesef tam olarak anlaşılamamıştır. Kimimiz bu belgenin bir dizi bürokratik işlemden sonra 3-4 günde alınabilen bir belge olduğunu sanmakta, kimimiz sadece yeterli miktarda para ile belgenin her türlüsünün elde edilebileceğini düşünmekte hatta kimimiz bunu İstanbul Sanayi Odası’nın verdiğini bir belge zannetmektedir. Bu bakımdan öncelikle konuya bir açıklık getirilmesi gerekmektedir.

ISO 9001:2000, (International Organization for Standardization) Uluslararası Standardizasyon Organizasyonu’nun uzun yıllar süren çalışmalardan ve 50li yıllarda ortaya çıkan askeri standartlardan yola çıkarak ortaya koyduğu, 2000 yılında son revizyonunu gerçekleştirerek bugünkü halini aldırdığı Kalite Yönetimi’ne ilişkin standardın adıdır. Her türlü kamu ve özel, çalışan sayısı farketmeksizin her ölçekteki kuruluşa uygulanabilecek tarzda bina edilmiş olan standardın, özellikle kendine has bir yönetim sistemi oluşturamamış, tüm işlerin patronun ağzından çıkana göre yapıldığı, şirket sahiplerinin olmadığı durumlarda tüm işlerin aksadığı KOBİ’lere önemli çözümler sağladığı muhakkaktır.

Peki ISO 9001 belgesi almış her işletme şuan Türkiye’de yönetimsel sorunlarını çözmüş müdür? Ne yazık ki hayır. Fakat bunun sebepleri arasında standardın işe yaramadığı için bu durumla karşılaşıldığını da söyleyemiyoruz. ISO 9001 belgesine sahip kuruluşların, bundan ihalelere girebilmek ve piyasada “Kaliteliyiz” imajını oluşturmak dışında bir avantaj sağlayamaması standardın işe yaramadığıyla ilgili değildir. Sistemin tamamen yanlış kurulması, yeterli eğitimlerin verilmemesi, bilinçlendirme çalışmalarının tüm çalışanlara ve yönetime aşılanamaması, kuruluşa uygun dökümantasyon sistemi yerine kopyala/yapıştır tarzı ile şirkete tepeden inme bir yönetim sistemi dayatılması hatta para karşılığı matbaa çıktısı belge satılması gibi durumlardan dolayı bazı işletmeler sistemin yönetimsel faydalarından yararlanamamaktadır.

Esas olarak işletme sahiplerinin sistem hakkında yeterli bilgiye sahip olmaması, bazı istismarcıları ortaya çıkarmakta ve maalesef faydasını bile göremeyecekleri bir kağıt parçası için birkaç bin doları sokağa atmalarına yol açmaktadır. Burada sanayi, ticaret ve meslek odalarına önemli görevler düşmektedir. KOBİ’lerin toplu olarak bilinçlendirilmesini ancak bu kuruluşlar sağlayabilir.

Diyelim ki kalite yönetim sistemini profesyonelce kurduk veya kurdurduk ve sistemi gerçekten uygulayarak müşteri memnuniyetini artırma çabalarını, ürün/hizmet kalitesini ilk önce sabitlemeyi daha sonrada sürekli iyileştirmeyi gerçekten sahiplendik ve belgemizi de örnek bir kuruluş olarak hakederek elde ettik. Bize faydası ne olacak? Öncelikle uzun vadede firmanın kurumsal bir yapıya sahip olacak yönetim altyapısını oluşturmuş oluyoruz. Müşteri memnuniyetine işletmenizin her safhasında odaklanarak onlara daha iyi ürün ve hizmet sunmanın uzun vadede piyasadaki gerçek imajı oluşturacağı ise bir gerçektir. Müşteriye her defasında aynı standartta ve kalitede, istediği ürün veya hizmeti sunabilmek hatta bunu devamlı iyileştirerek müşteri memnuniyetini aşarak tatmin etmek  mutlaka sistemli ve planlı bir yönetim düzeniyle mümkün olabilmektedir. Kalite yönetim sisteminde ulaşılması amaçlanan diğer bir avantaj ise iş süreçlerini açık bir şekilde ortaya koyarak etkinliği ve verimliliği artırmak, bu yolla fireyi ve hatalı üretim miktarını düşürmektir.

Çalışanların ve müşterilerin tatminine yönelik birçok çalışmayı bünyesinde barındıran bu sistemin birde kısa vadede sağladığı avantajları bulunmaktadır. İhracat ile dünyaya açılmaya çalışan KOBİ’lerin belli kalite şartlarını yerine getireceğini teminat altına alması, kamu ve özel ihalelerde ISO 9001 belgesi ön şartını yerine getirmesi genellikle işletme sahiplerinin ISO 9001 belgesine ihtiyaç duymasında ilk unsurlar olmaktadır.

Sonuç olarak kaliteye baş koymuş her kuruluşun göze alması gereken bir şey vardır ki o da kalitenin uzun vadede maliyetleri düşürmesi ve karlılığı artırması gerçeğinin yanında kaliteye ulaşmanın mutlaka bir maliyeti olduğudur. Günümüzde artık Kalite=Para, Para=Kalite’dir. Bu sebeple işletme sahiplerinin, kalite yönetim sistemini profesyonelce işletmeye uyarlayabilecek uzmanlarla çalışması göze alınacak maliyetlerin boşa gitmemesinin ön şartıdır. John Ruskin’in şu sözü işin özünü açıklıyor “Kalite asla bir tesadüf değil, daima akıllı bir gayretin sonucudur.”

Kılınç Orhan Erdemir
Kurumsal Yönetim Uzmanı

ETİKA Danışmanlık ve Eğitim Ltd. Şti.
 erdemir@etikadanismanlik.com