Sosyo-ekonomik
yaşamın vazgeçilmez bir parçası
haline gelen Aile Şirketleri ile
ilgili yapılan araştırmalar dünyadaki şirketlerin %80´inin aile
şirketi olduğu yönünde. Sadece küçük
şirketler değil, dünyanın en büyük
500 şirketinin yarıya yakını aile
şirketi.
ABD´de 18 milyondan fazla şirket var
ve bunların % 90´i aile şirketidir.
En Büyük 100 şirketin İtalya´da 43´u
Fransa´da 26´si Almanya´da ise 17´si
aile şirketi. Tüm şirketler içinde
aile şirketlerinin oranı ise
İtalya´da % 99´u, Almanya´da % 80´i
Türkiye´de ise % 92 si aile şirketi.
Aile/Patron Şirketi Nedir?
Aile
şirketleri akrabalık bağı olan
bireylerin mal ya da hizmet üretmek
için bir araya gelerek kurdukları
kar amaçlı sosyal örgütlerdir.
Patron şirket ise tek kişinin sahip
olduğu ve ailesinden kimsenin
çalışmadığı şirketlerdir.
Özellikle küçük aile şirketleri
merkezci model adı verilen bir
yönetim sistemi ile yönetiliyorlar.
Yaptığı bir ürünü satmayı deneyen ve
başaran bir girişimci, oğlunu üretim
aşamasında yanına yardımcı olmaya,
kardeşini muhasebesini tutmaya,
yeğenini veya başka bir akrabasını
pazarlama işlerini yapmaya
yöneltmişse ve böylece bir şirket
oluşturmuş ve bunu yönetiyorsa o,
aile şirketinin tipik bir
girişimcisidir. Günümüzde sıkça
rastlanan aile şirketlerinin çoğu bu
şekilde oluşmuştur.
Aile Şirketlerinde
Kurumsallaşma
Kurumsallaşma "Sürdürülebilir
başarı için gereken yönlendirme,
yönetim ve kontrol sistemlerinin
uygulanmasıdır" Yani başarının
sürdürülebilirliği için gerekli
yöntemlerin uygulanması.
Aile şirketlerinin ömürlerinin
kurumsallaşmayı başarabilmeleri ile
yakından ilgili olduğu görülür.
Aile şirketleri, yaşanan ekonomik
krizlerden çok fazla etkilenmeden
faaliyetlerini devam ettirebilirken,
aile içi sorunlar nedeniyle
varlıklarını uzun sure devam
ettirememektedirler. Araştırmalar
sürekliliğin
gerçekleştirilememesinin
sebeplerinin başında, şirketin belli
bir büyüklüğe ulaştığı ve gerekli
şartların oluştuğu halde "kurumsallaşma"
çalışmalarının başlatılmaması
geliyor. Kurucudan sonra yönetimi
devralacak ikinci nesil aile
üyesinin belirlenmesi ve
hazırlanmasını sağlayacak devir
planı başka bir deyişle geleceğin
planlamasını yapamayan aile
şirketleri varlıklarını uzun süre
koruyamıyorlar.
Ailenin iş ile ilgili konuları ciddi
ve profesyonel bir şekilde ele
almaları vizyon ve misyonlarını
oluşturmaları ve aile içi iletişim,
bireyler için gelişim ve kuşaklar
arası devir planlarının olması
önemlidir.
Aile
şirketlerinin başarısı sadece bu
ilkeler ve planları yapmakla da
sağlanamıyor. Aile şirketleri de
işini iyi yapmalı, aile kaynakları
kadar diğer insan kaynaklarını da
etkili bir şekilde yönetebilmeli ve
çağdaş yönetim tekniklerini
kullanabilmelidirler. Bunun için de
rekabete açık, ileride lider
konumuna gelebilecek bireylerin iyi
eğitilmesi de başarı potansiyelleri
için o kadar gereklidir.
Kurumsallaşma , işletmenin bir
sistem haline gelmesidir.
Kurumsallaşma şirketin tamamen
profesyonellere terk edilmesi,
kontrolün elden çıkartılması değil,
şirketin kuralları standartları ve
prosedürlerinin olması ve kişilerden
bağımsız olması demektir. Yetki ve
sorumlulukların dağıtılması,
profesyonel bir yönetime geçilmesi,
aile ve iş ilişkilerinin birbirinden
ayrılması demektir.
Günümüzde KOBİ´ler kurumsallaşmaya
ilk adımı ISO 9001
Kalite Yönetim Sistemi ile
atabiliyorlar. Yapılandırılmış ve
uygulamaya geçirilmiş başarılı bir
kalite yönetim sisteminin, gelecek
yıllara yönelik çok etkili bir
kurumsallaşma oluşturduğu açıktır.
Oluşturulmuş prosedürler,
talimatlar, iş akış şemaları, kalite
yönetim el kitabı, formlar,yetki,
sorumluluk, görev dağılımları,
vizyon ve misyon, kalite politikası
gibi unsurların tüm çalışanlara
benimsetilmesi başarılı olunabilmesi
için en önemli unsur olarak
karşımıza çıkıyor. Sisteme hakim
akademik ve deneyimli eğitimcilere
burada büyük bir görev düşüyor.
Sistemin benimsetilme düzeyindeki
yükseklik ise verimliliği ve
karlılığı oldukça arttırıyor.
Kılınç Orhan Erdemir
Kurumsal Yönetim Uzmanı
ETİKA
Danışmanlık ve Eğitim Ltd. Şti.
erdemir@etikadanismanlik.com