ISO 22000

GIDA GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ

ISO 22000:2005 dünya çapında güvenli gıda tedarik edilmesini sağlama amacıyla düzenlenmiş yeni bir standarttır.

Gerekliliklerin, tarladaki çiftçiden, taşıma ve depolama operatörlerine, perakendeciler ve restoranlardan onların tedarikçilerine kadar (Makina ve ambalaj üreticileri dahil olmak üzere) ortak olması hedeflenmiştir.

Gıda kaynaklı hastalıklar ve ölümleri ile bunlarla ilgili maliyetlerin azaltılmasının amaçlanması, tüketici ve alıcı firmaların-ülkelerin güvenli gıda talep etmeleri nedeniyle HACCP (Tehlike analizi ve Kritik Kontrol Noktaları) tabanlı gıda güvenliği yönetim sistemleri günümüzde giderek yaygınlaşmaktadır.

ISO 22000: Yeni HACCP Standardı Yayınlandı: Eylül 2005
 

Türk Gıda Mevzuatında 30 Mart 2005 tarihinde yayınlanan yönetmelik ile tüm gıda firmalarının Mart 2006 - Mart 2008 arasında gıda güvenliği yönetim sistemleri kurmuş olmaları ve Mart 2006 yılına kadar tüm gıda firmalarında ön koşul programların uygulamaya alınması gerekmektedir.

Gıda kaynaklı hastalıklar ve ölümleri ile bunlarla ilgili maliyetlerin azaltılmasının amaçlanması, tüketici ve alıcı firmaların-ülkelerin güvenli gıda talep etmeleri nedeniyle HACCP (Tehlike analizi ve Kritik Kontrol Noktaları) tabanlı gıda güvenliği yönetim sistemleri günümüzde giderek yaygınlaşmaktadır.

 HACCP’den ISO 22000’e geçiş

ISO (International Organization for Standardization) tarafından hazırlanan ve 2005 yılı Eylül ayında yayınlanan ISO 22000 standardının, çeşitli ülkeler tarafından yayınlanmış HACCP standartların yerini alabilecek ve Dünya’da ISO 9000 gibi kabul görebilecek bir standart olması öngürülmektedir. HACCP belgeli firmalar ISO 22000 belgesine geçiş yapabileceklerdir. Ancak ISO 22000’in BRC ve IFS yerine geçip geçemeyeceğini zaman gösterecektir.

ISO 22000 Akreditasyonu ve Belgelendirilmesi

ISO 22000:2005 standardına dayalı olarak gıda güvenliği yönetim sistemi belgelendirilmesi uluslararası belgelendirme kuruluşları tarafından Ocak-Şubat 2006 tarihinden itibaren yapılmaya başlanacaktır. TSE'nin bu belgeyi vermeye başlaması için öncelikle ISO 22000'in TSE tarafından yayınlanması gerekmektedir. Bu nedenle TSE'nin ISO 22000'i 2006'in son bolumunde vermeye başlayabileceği düşünülmektedir. Türkak'ın ISO 22000 belgesi vermek üzere hangi belgelendirme kuruluşlarına yetki vereceğini zaman gösterecekse de uluslararası belgelendirme kuruluşları yabancı akreditasyon kuruluşları onayı ile akredite belge vermeye başlayacaklardır (3. Güncelleme).

 ISO 22000, BRC, EFSİS, IFS Benzerliği

HACCP standartları genel olarak gıda üreticileri tarafından kullanılmaktadır.

ISO 22000 gıda üreticileri yanında, BRC, EFSİS, IFS gibi aşağıdaki sektörleri içeren malzeme, ekipman, kimyasal tedarikçileri ile depolama ve taşıma hizmeti veren gıda sektörü tedarikçi firmaları tarafından da belgelendirme amaçlı kullanılabilecektir:

• Hammadde tedarikçileri

• Hayvan yemi üreticileri

• Gıda nakliyeci firmaları

• Gıdayla temas eden ambalaj üreticileri

• Gıda depoları

• Gıda makineleri üreticileri

• Gıda sektörüne yönelik temizlik kimyasalı üreticileri

Entegrasyon

ISO 22000 tek başına kurulabilmektedir. ISO 9000'in kurulması zorunlu değildir. ISO 22000, diğer HACCP standartları gibi belgelendirme amacıyla kullanılmak üzere yayınlanmış olup, firmadaki ISO 9000, ISO 14000 gibi diğer yönetim sistemleri ile entegre kurulabilmektedir. Entegrasyonu kolaylaştırmak için ISO 22 000’in madde sıralaması ISO 9000’e benzetilmiştir.

Kapsam Dışı Ürün/Tesis

ISO 22000, HACCP’de olduğu gibi üretim hatları bazında belgelendirme imkanı sağlamaktadır. Bir hatta üretilen tüm ürünlerin kapsam içinde ele alınması gerekir. Ancak depo gibi tüm ortak kullanım alanları ISO 22000 kapsamı içinde olmak durumundadır.

 ISO 22000 - HACCP Farkı

ISO 22000 gıda zincirindeki (girdi temini, üretim, dağıtım) boyunca mevcut ve potansiyel tehlikelerin tehlike analizi ile belirlenmesi, kontrol önlemlerinin (ön koşul ve/veya KKN) belirlenmesi, uygulanmasını, izlenmesini, sonuçlarının değerlendirilmesini ve analizini, iyileştirilmesini ve iç ve-dış şartlardaki değişiklikler doğrultusunda güncellenmesini talep eder. Şu ana kadar TSE 13001, DS 3027 vb. HACCP standartlarında ön koşullara (Cam kontrolü, kesici alet kontrolü, kimyasal madde kontrolü vb.) ait kontrol önlemleri ve bunların izlenmesi ve değerlendirilmesi konusu tetkiklerde gündeme gelmemekte idi.

Ayrıca ilk defa bir HACCP gıda güvenliği yönetim sistemi standardında bu kadar açık bir şekilde iki çeşit kontrol önlemi olduğu ifade edilmektedir: Ön koşul programları ve kritik kontrol noktaları. Kontrol önlemlerinin amacı tehlikelerin önlenmesi veya kabul edilebilir bir seviyeye indirilmesidir.

     ISO 22000:2005 Standardının uygulanmasının nedenleri;

• Tasarlanmış kullanımlarına göre tüketici için ürünleri sağlamada gıda güvenliği yönetim sistemini planlamayı, gerçekleştirmeyi, yönetmeyi, sürdürmeyi ve güncellemeyi hedef almak,

• Uygulanabilen kanuni ve düzenleyici gıda güvenliği şartlarının uygunluğunu kanıtlamak,

• Tüketici şartlarını belirlemek ve değerlendirmek ve müşteri memnuniyetini artırmak için gıda güvenliği ile ilgili karşılıklı olarak uygun bulunan müşteri şartlarıyla uygunluğu kanıtlamak,

• Gıda zinciri içerisinde tedarikçilerine, müşterilerine ve uygun ilgili taraflara gıda güvenliği bildirimini etkin bir şekilde iletmek,

• Kuruluşun kendisine ait olan belirli gıda güvenliği politikasına uyduğunu garanti etmek,

• Uygun ilgili taraflara bu tür uygunlukları kanıtlamak ve

• Dış bir kuruluş tarafından gıda güvenliği yönetim sisteminin tescilini veya sertifikasyonunu istemek veya  bu Uluslararası Standarda göre kendi uygunluk beyanını veya kendi uygunluk değerlendirmesi yapmak.