Türkiye’de Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi adı altında işleyen Global Compact, eski Birleşmiş Milletler Sekreteri Kofi Annan’ın başlattığı bir girişimdir. Dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 90’ının özel sektör tarafından yönetildiği günümüzde, özel sektörün sürdürülebilir kalkınma yolunda atacağı adımların öneminden yola çıkılarak hazırlanan bir sistem olan Global Compact, iş dünyasının sivil toplum kuruluşları ve yerel otoritelerle işbirliğine giderek, yerel kalkınmayı tetikleyecek projeleri hayata geçirmesini amaçlar.

Küresel İlkeler Sözleşmesi on maddeden oluşmaktadır. Bu on ilke insan hakları, çalışma koşulları, çevre ve yolsuzlukla mücadele konu başlıkları altındadır. Yolsuzlukla mücadeleye dair olan son madde, 2004 yılında eklenmiştir. Esasen bu eklenti bize, ileride başka konu başlıklarını da Küresel İlkeler Sözleşmesi’nin içinde görebileceğimizi göstermektedir. Küresel İlkeler Sözleşmesinin içeriği ve maddeleri şunlardır:

İNSAN HAKLARI

İlke 1: İş dünyası ilan edilmiş insan haklarını desteklemeli ve bu haklara saygı duymalıdır.

·         İşverenler,  çalışanları sürekli dinlemeli ve onlara uygun çalışma ortamını sağlayarak haklarını korumalıdır. Empati, sağduyu gibi çok bilinen kelimeler burada devreye girebilir ve işverenler kendi çıkarlarını nasıl koruyorlarsa çalışanların haklarını da o derece koruyabilmelidirler.

İlke 2: İş dünyası, insan hakları ihlallerinin suç ortağı olmamalıdır.

·         İşverenler, insan hakları ihlallerinden faydalanmamalıdırlar. Aksine bu ihlalleri oluşmadan önleyebilecek tedbirlerin alınmasına öncülük edebilmelidirler.

ÇALIŞMA KOŞULLARI

Çalışma koşulları içerisindeki maddeler, Çalışmaya İlişkin Temel Hakları ve İlkeler ILO(Uluslararası Çalışma Örgütü) Bildirgesi’nden alınmıştır.

İlke 3: İş dünyası çalışanların sendikalaşma ve toplu müzakere özgürlüğünü desteklemelidir.

·         Çalışanların kendi insiyatifleri içinde, herhangi bir sendikaya üye olabilecekleri gibi isterlerse sendikalara üye de olmaya da bilirler. Burada önemli olan kararın çalışan tarafından verilmesi ve işverenin bu karara saygı duymasıdır.

İlke 4: Her türlü zorla ve zorunlu çalıştırmaya son verilmelidir.

·         Çalışanlar emeklerini kendi isteği ile yapmalıdırlar. Kanunlara uygun şekilde çalışmalı ve istifa edebilmelidirler. İşyerlerinde zorlamalara ve şiddete maruz kalmamalıdırlar. Ücretleri nakdi olarak ödenmelidir.

İlke 5: Her türlü çocuk işçiliğe son verilmelidir.

·         ILO sözleşmesi çocukların 15 yaşından önce işe alınmamasını belirtmiştir. Çocukların cinsel istismarı çocuk kaçakçılığı, borç köleliği, zorla çalıştırma ve köleliğe son verilmelidir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde çocuk işçiliğin ucuz olması, çocuk istismarını beraberinde getirmiştir. Hiçbir sosyal hakkı bulunmayan çocukların erken yaşta kalıcı hastalıklara maruz kaldıkları da bilinen bir gerçektir.

İlke 6: İşe alma ve çalışma süreçlerinde ayrımcılığa son verilmelidir.

·         İşe alınan kişiler sadece yetkinliklerine göre işe alınmalıdır. Cinsiyet, ırk ve din gibi nedenlerle işe alımların önüne geçilmelidir. Türkiye’de bu değişik şekillerde karşımıza çıkmaktadır. Bir örneği de hemşeriliktir. Aslında bu işverenlerin zararınadır ve işini en iyi yapanı işe almak karlılığı artıracağı gibi verimliliği de artıracaktır.

ÇEVRE

İlke 7: İş dünyası çevre sorunlarına karşı ihtiyati yaklaşımları desteklemelidir.

·         Çevre konusu yoğun bir bilgi gerektirir. Yasal mevzuatın takibinin yanı sıra kıyaslama yoluyla farklı firmaların yaptıkları gözlenebilir ve uygulanabilir. Dünyadaki tüm çevre dostu yaklaşımlar takip edilmeli, desteklenmeli ve uygulama yolunda adımlar atılmalıdır. İşverenler ISO 14001 çevre standardını işyerlerinde uyguluma yolunda adımlar atabilirler.

İlke 8: İş dünyası çevreye yönelik sorumluluğu arttıracak her türlü faaliyete ve oluşuma destek vermelidir.

·         Kuruluşlar, çevre dostu tüm faaliyetleri imkânlarıyla orantılı olarak desteklemelidir. Tüm ülke kuruluşları bu faaliyet alanına çekilmelidir. Üniversiteler, okullar, dernekler ve özel kuruluşlar, çevre bilincine sahip olmalı ve çeşitli etkinliklere katılabilmelidirler.

İlke 9: Çevre dostu teknolojilerin gelişmesi ve yaygınlaştırılması özendirilmelidir.

·         Çevre dostu teknolojiler, hava ve suyun yanı sıra doğal kaynaklarında makul fiyatlarla teminine yardımcı olmaktadır. Bu teknolojilerde sürekli gelişim esastır.

YOLSUZLUKLA MÜCADELE

İlke 10: İş dünyası rüşvet ve haraç dahil her türlü yolsuzlukla mücadele etmelidir.

·         Hukukun üstünlüğü,  doğruluk, hesap verebilirlik ve şeffaflık esastır.